2009(e)ko urtarrilaren 29(a), osteguna

LA POBLACION 1.245 M


GOAZEN MENDIRA!!! Peña La Población (1.245 m). El león dormido

Oraingoan Nafarroako eskualde ezezagunetariko batera goaz, mendebaldera, Araba eta Errioxako mugan dagoen La Población eta Meano herrietara.
La Población tontorra, Toloño edo Cantabria mendilerroaren ekialdeko puntan kokatzen da, Ioar mendiaren ondoan.
Mendilerro honek ipar haizetatik babesten ditu, egoan dugun Errioxako lautada aberatsa. Diferentzia haundia ikusiko dugu mendiaren ipar eta ego izuri artean: Iparrean bago oihanak aurkituko ditugu eta kontraz egoaldean, eguraldi askoze lehorragoarekin, arteak, garia eta garagarra eta noski mahatsa.
Tontor honeri, Lehoi lokartuta deitzen zaio ere, errepidetik, etzanda dagoen lehoi baten itxura duelako.
La Población herria, Abaurregainarekin batera, nafarroako altuenetarikoa da (961 m).
Tontoraren gainean, erainkuntza baten aztarnak topa daitezke. Historilariak diotenez, Punicastroren gazteluaren paretak omen dira.
Denboran urbilago, Karlisten eta Liberalen arteko gudan, Karlistek gaztelutxo bat izan zuten gain hontan.
Txangoa laburra baina ikusgarria da. Ba da toki estu eta arriskutsu bat, bainan kable bat jarrita dago, lasai pasa ahal izateko.
Nola ailegatu: Logroñoko autobidea segitu Los Arcos arte. Hemen, Vianako errepide zaharra segitu, Aguilar de Codés norabidean. Azkeneko herri hontatik La Población ondoan dugu.

2009(e)ko urtarrilaren 18(a), igandea

ALAITZ-EL CARRASCAL 1.167 M

Txirrista izotzan
Taldea zeharkan...
Aintzinako laneen aztarna...
Amildegiak putreak egan dezaten
Zuhaitzen itxura arraroak
Taldea, El Carrascalen gailurran (gutxi izan gara bainan jatorrak!!!)








GOAZEN MENDIRA!!! Alaitz 1.167 m (El Carrascal) Harrobien gainean

Gaurko ibilaldiaren abiapuntua ez da batere polita edo aipagarria. Hasteko, mendirantz goazela, Alaitz mendilerroa zulatzen ari diren harrobiak ikusiko ditugu. Hauek, poliki poliki, mendia jaten dute; noiz arte??. Gero, kotxea utziko dugun tokira ailegatzeko, galipot eta harria txikitzeko erabiltzen diren erainkuntza itxusi batzuen aurretik igaroko gara.Baina lasai: behin kotxea utziz gero, dena zeharo aldatuko da. Lehendabizi, bidea arkaitz-pareten tartean doa. Kare-harriko pareta hauetan bi animalia mota ikus ditzakegu: alde batetik eskalatzaileak, zulo eta tontor txikiez baliaturik, pareta gora egiten dutenak. Beste alde, haizeak eramanak gora eta behera dabiltzan hegazti harrapalariak. Hauek paretetako zuloetan bere kabiak kokatzen dituzte.Bidea, buelta egiten duenean (Untzue herria ikusiz), bide estu bihurtzen da eta arteen zehar gora egiten du; hau, artea, Nafarroako erdialdeko oihanetan topatuko dugun zuhaitz ugariena da.Gora goazela, sorpresa baten bat topatuko dugu: pagoak. Akaso inork ez zuen itxarongo horrelako zuahitzik hemen topatzea, baina mendilerro honen toki-izenek nahiko arrunta izan dela adierazten digute, adibidez Bagadigorri, Bagadizabala eta el Fayal Chiquito.Geroago, landa batzuk ere topatuko ditugu, aspaldiko garai baten nekazaritza honaino iristen zela azalduz.

2008(e)ko abenduaren 15(a), astelehena

Esparatzko gailurratik, Allosko urtegia, Jurramendi, Monjardin...
Salinas gainean diren Peña grande y Peña chiquita

Peña grande, Salinas, Guesalaz, Iturmendi...
Lepoan
Elur bolekin jolasean

Pelotoia aldapa gora

Atzekoak, pelotoiaren bila
Artzina eta bere aberetxoak....

Las supernenas.....

Esparatz, 1.025 m Bidaurreta

Txangoa, Etxauriko mendatetik ateratzen da eta Egomendebaldeko norabidea segitzen du, Esparatz gailurra billatuz. Bidea mendi lerro apal batetik abiatzen da, Iruñerria Mendebaldetik isten duena. Gezalaz eta Etxauriko bailarak bereizten ditu. Azkeneko hau Arga erreka zearkatzen du, nekazaritzako lur goxoak ureztatuz.
Inguruan Etxauriko herrian, eta Eriete, Elio edo Otazuko tokietan, dorre galantak azaltzen zaizkigu. Hauek, lur hauek izan zuten aberastasuna adieraztan digute.
Ondoan ere Belaskoaineko Balnearioa dugu. Bertan ur xamina, zapore bereziarekin, on ona giltzurrinentako.
Mendiaren beste aldean, Gezalatzeko bailara, Andia mendilerroaren egoaldean.
Bertan oraindik gatzagak (gatza ateratzen den tokia) ikusi ahal ditugu. Gatza, duela mila urte ateratzen zuten sistema berdinarekin, lortzen dute: ur putzu batzuetan ur gazia jaurtitzen dute, eta eguzkiaren eraginez, ura eta gatza bereizten dira.
Batzuk diote, Donejakueko benetako bidea, Arga erreka segitzen zuela, beraz gaur egingo dugun ibilbidearen ondo ondean.
OHARRA: gaur abenduak 14, mendia elurtuta zegoen, eta txangoa ez dugu egin. Buelta polita egin dugu Bidaurretaren inguruan dauden mendietatik...

2008(e)ko azaroaren 23(a), igandea

Baratxueta 1.149 m






















Oraingoan ere berandu ailegatu gara.Sentitzen dut bainan ez dut astirik izan lehenago idazteko.
Baratxuetara joatea aukeratu genuenean, buruan Egozkuetik igotzea genuen. Igoera hau polita da baina nahiko maldatsua eta azkenean laburra exkursioi polita izateko. Behin eta berriro internet eta mendiko liburuak kontsultatu eta gero, aukera desberdinak ikusi genituen: bata, Egozkuetik atera, tontorrera ailegatu eta Alto de Egozkuera jeitxi, errepide eta bide desberdinbatetik berriro herrira bueltatzeko. Aipatuena Usetxitik ateratzen da, lehendabizi pista on bat segitzen du eta gero malada gora, bizkar garbi batetik gailurrera. Polita baina laburra ere.
Azkenik aukera politena: mapa aurrean jarri, bide zaharrak ikusi, ondoan bizi direnei galdetu eta ateraldia egin baino lehen bi alditan toki oietatik ibili inork aipatu ez duen bide polit hori deskubritzeko. Ez zen lehenengoan ongi atera, bigarre aldiz batez sailatu nintzen, eta bide polita topatu nuen. Nahiko ahaztuta dirudi, bainan ongi ibili daiteke.
Etsain oso ezaguna ez den herritik atera ginen eta tontorreraino, aritz, pago eta ezpel oihan artetik ibilita. Gero larretara atera, lokatzan txirrista egin eta gero tontorrera ailegatzeko.
Ezagun diren bidetik ateratzera konbidatzen zaituet. Mapa bat hartu eta zuen buruari lan egin arazi eiazue. Seguro, toki zoragarriak aurkituko dituzuela.

2008(e)ko azaroaren 5(a), asteazkena

Ernaitzu 1.203 m



OTXOLA- ERNAITZU-IREBER

ERNAITZU MENDIRA:

Mendi hau kantauri- Mediterraneo isurialdeen banalerroan kokatua dago, bi haranen artean:Ezkurra (iparrean) eta Basaburua (hegoan) . Mendi honen hegaletan pagoak haritzak eta gaztainondoak aurkituko ditugu, azken hauek eta garai honetan fruitu goxoak ematen dizkigutela: gaztainak.

Mendi honen ondoan Ireber mendia ikus dezakegu eta bien artean Bi Ahizpen lepoa non Bi Ahizpen trikuharria aurkitzen da. Mendi hauei buruzko kondaira batek dionaren arabera, Beruetetik Leitzara abiatzen ziren bi ahizpak elur ekaitza batek harrapatuta hil ziren. Kondairaren beste bertsio batek Berueteren eta Leitzaren arteko bidean zihoazela otsoek irentsi zituztela dio. Tradizioaren arabera inoiz aurkitu ez den urrezko txanponen altxorra trikuharriaren azpian lurperatuta egongo zen.

Mendi honetara igotzeko Arraratseko elizatik irtengo gara, Otxolako landetara igotzen den pista bat hartuz, pagoaz eta gaztainondoaz inguraturiko erreka eder batekiko paraleloa dihoana.

2008(e)ko urriaren 14(a), asteartea

Monjardin (Dello) 894 m






Monjardin 894 m (Labeaga-Lizarraldea)

Urtearen lehenengo txangoa Deio edo Monjardin ezagutuagoa den mendira joango gara. Ez zaitezte kexatu zeren ibilbidea errexa eta nahiko motza da.

Hauxe gure esperoa zen bainan azkenean eguraldi txarra egiten zuelako edo 16 lagun besterik ez gara elkartu, eta hauetatik ikastolako 5 umerik bakarrik izan dira!!!!

Aupa lagunok!!! Anima zaitezte!!!!

Naiz eta eguna ilun eta tantaren bat eskapatu ere bidea egin dugu. Tamalez gailurran lainoa eta haizea zebilen eta ez ditugu puntatik izaten diren bistaz gozatu.

Gazteluaren lehenengo aipamenak VIIIgarren mendekoak dira. Posible da lehendik ere Erromatarrek erainkuntza batenbat izatea ere.

Istorioak ba dire ere, zeinek Carlomagno eta Furro moro erregearen arteko borroka aipatzen dutenak, gaztelu honen inguruetan.

Geroztik Karlistek eta liberalek Jurramendi batallarekin erlazionatuak izan zituzten beren tirabirak. 1874tik aurrera ez da gotorleku bezela erabili.

Bainan ez bakarrik militar arloko kontuak ditugu.

Ondoan baseliza dugu, zein lehenengo estruktura 1585 urtekoa dena .

Ermitainoak bertan izan dira, eta moldapen haundiak. Aipatzekoa da Monjardineko gurutzea, balore importantea duena, Orreagaren gurutzearen parekoa.

Argibide gehiago:

http://www.monjardin.tk/

2008(e)ko urriaren 7(a), asteartea